Recordaantal gemeenten telt dak- en thuisloze mensen

LANDELIJK - Op 12 mei brengen ruim 800 organisaties in elf regio’s dak- en thuisloze mensen in kaart. Dit jaar doen 96 gemeenten, waaronder Zeewolde, mee aan de ETHOS-telling, een recordaantal.

De ETHOS-telling is een jaarlijkse ééndaagse meting die Hogeschool Utrecht en Kansfonds organiseren. In 2023 deden nog maar 12 gemeenten in 2 regio’s mee. Dit jaar zijn dat er 96, verspreid over regio’s als Rotterdam, Utrecht, Zeeland, Groningen, Noord- en Midden-Limburg en Midden-IJssel.

Verborgen dakloosheid in beeld

De telling gebruikt een bredere definitie van dakloosheid dan gebruikelijke landelijke cijfers. "Bestaande landelijke cijfers geven geen inzicht in het aantal dak- en thuisloze mensen op gemeentelijk en regionaal niveau, terwijl daar wel behoefte aan is voor het maken van beleid", zegt Smeekens van Hogeschool Utrecht. "Bij de ETHOS-telling hanteren we een bredere definitie zodat ook de verborgen groep dak- en thuisloze mensen in beeld komt."

Daarbij gaat het om mensen die bij vrienden of familie slapen, in een auto, op een vakantiepark of in een antikraakwoning verblijven. Ook kinderen en 65-plussers vallen onder de telling.

Van huisartsen tot dierenopvang

Aan de meting op 12 mei doen uiteenlopende organisaties mee: huisartsen, scholen, woningcorporaties, buurthuizen, kerken, maatschappelijke opvangorganisaties en boswachters. Een opvallende nieuwkomer dit jaar is de dierenopvang. "Ze zien daar steeds vaker dat mensen hun huisdier komen brengen omdat ze dakloos zijn geworden", zegt Smeekens. "De betrokkenheid van zoveel verschillende organisaties is cruciaal om te komen tot een werkelijk beeld van de aard en omvang van dak- en thuisloosheid."

‘Gezien worden is het begin van verandering’

Jona (24), ervaringsdeskundige, raakte op zijn twintigste dakloos terwijl hij werkte en studeerde. "Met slechts één tas vol schoolboeken overleefde ik van bank tot bank, zonder zekerheid, zonder veiligheid. Deze ervaring heeft me geleerd dat dakloze mensen gezien moeten worden. Daarom is de ETHOS-telling zo cruciaal, het begin van verandering is gezien worden."

Beleid op basis van telresultaten

Gemeenten gebruiken de uitkomsten van eerdere tellingen al voor concreet beleid. Patricia Platell van Kansfonds: "Den Haag heeft de regels voor woningsplitsing en hospitaverhuur versoepeld, Leiden ondertekende een convenant gericht op het voorkomen van huisuitzetting bij een huurschuld, en in Nijmegen, Tilburg en de Valleiregio is de ETHOS-telling de basis geweest om een Wonen Eerst-aanpak vorm te geven."

Landelijk beeld in december

De resultaten van de vierde ETHOS-telling worden op 9 december 2026 bekendgemaakt. Dan hebben in totaal 220 van de 342 Nederlandse gemeenten deelgenomen, waaronder de vier grote steden Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht. Smeekens: "Na vier telrondes kunnen we naar verwachting voor het eerst een betrouwbaar landelijk beeld schetsen. Een belangrijke stap, want alleen met heldere en betrouwbare cijfers voor heel Nederland kan dak- en thuisloosheid effectief worden aangepakt."