Bijzonder verhaal bij PCOB over ‘de min van de koningin’

ZEEWOLDE – Miny van der Zande uit Apeldoorn vertelde dinsdagmiddag 14 november bij de PCOB over haar overgrootmoeder Evertjen van der Zande-Schouten, die tussen 1880 en 1882 de voedster (de ‘min’) van prinses Wilhelmina was op Paleis Het Loo in Apeldoorn. Er waren in de achterzaal van Open Haven zo’n zestig leden van de ouderenbond aanwezig om naar het wel zeer bijzondere verhaal te luisteren. 

Voedster gezocht

Evertjen Schouten (1852-1945) trouwde in 1875 in Apeldoorn met de 23-jarige Reijer van der Zande (1851-1898), de latere hoofdkoetsier van koningin Emma. Het paar kreeg in totaal tien kinderen. Het oudste kind, Hendrik (1874-1969), was al voor het huwelijk geboren, iets wat in die tijd wel vaker voorkwam. In 1880 werd het vierde kind, Gerritje (1880-1969), geboren. Op de markt in Elspeet zag een hoffunctionaris de blozende Evertjen en maakte haar erop attent dat de 22-jarige koningin Emma, die was getrouwd met de 63-jarige koning Willem III, een voedster zocht voor haar op 31 augustus 1880 geboren dochtertje Wilhelmina. Uit angst voor ‘onfrisheid’ bij arme mensen genaaide kleren, liet de koningin snel een compleet nieuwe garderobe voor Evertjen maken. Op besmettelijke ziekten zat niemand aan het hof te wachten… Een eerdere min werd voor haar (niet) bewezen diensten bedankt. Bij haar had de pasgeborene niet willen drinken, maar zij maakte tevens de onvergefelijke fout dat zij het prinsesje tutoyeerde. Na ampel beraad besloot de koningsgezinde Evertjen de uitnodiging te aanvaarden. Dit betekende wel dat zij liefst elf maanden haar eigen gezin, dat op de Leuvenumse boerderij woonde die tegenwoordig bekendstaat als ‘De Zwarte Boer’, in de steek moest laten. Gerritje kreeg voortaan de borst van een schoonzus van Evertjen, die eveneens een baby ter wereld had gebracht. Toen bleek dat daarvoor nog wat extra melk nodig was, werd er een beroep gedaan op koemelk. 

Bijzondere band

Evertjen zoogde Wilhelmina uiteindelijk een kleine twee jaar naar volle tevredenheid en ontving daarvoor 60 gulden in de maand en ook nog eens kost en inwoning. Daarbij maakte ze tevens de reizen mee met het koninklijke paar, zoals die naar het Duitse Arolsen, de geboorteplaats van de koningin. Bijzonder is dat er altijd een band gebleven is tussen de latere koningin Wilhelmina en Evertjen van der Zande-Schouten. Er werd op kosten van de koningin zelfs een ‘nette en ruime boerderij’ voor Evertjen en haar gezin gebouwd aan de huidige Zwolseweg in Apeldoorn. Regelmatig kwam H.M. aangekondigd of niet een kopje koffie of thee drinken in de keuken van de boerderij. In 1938 nog kwam een hofdame Evertjen halen om op Paleis Soestdijk de pasgeboren prinses Beatrix te zien. Door de oorlog werden Wilhelmina en haar ‘minnemoeder’ van elkaar gescheiden. Van een weerzien is helaas nooit sprake geweest. Op 28 februari 1945 overleed Evertjen op 92-jarige leeftijd, twee weken voordat de koningin vanuit Londen in Nederland terugkeerde... Al met al blijft het een pakkend verhaal, alle zestig aanwezige PCOB’ers zaten dinsdagmiddag nog steeds op het puntje van hun stoel…