Zeewolde wil drugsgebruik in kaart brengen met rioolwateronderzoek

ZEEWOLDE – De gemeente Zeewolde wil voor het eerst een representatieve meting laten uitvoeren naar drugsgebruik binnen de gemeente. Het college vraagt de gemeenteraad hiervoor € 35.000 beschikbaar te stellen uit de algemene reserve. Met het onderzoek moet een objectief beeld ontstaan van de omvang en aard van het drugsgebruik in Zeewolde. Tijdens de oordeelsvormende avond van donderdag bleek de hele gemeenteraad het raadsvoorstel te zullen gaan steunen.

Allereerst een paar cijfers. Uit de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024 blijkt dat 54 procent van de Zeewolder jongeren nog nooit drugs heeft gebruik. Landelijk geld dat voor 48 procent van de jongeren. Ook het gebruik gedurende de laatste twaalf maanden lag in Zeewolde lager: 27 procent van de jongeren gaf aan in die tijd drugs te hebben gebruikt, tegen 36 procent landelijk. Cannabis was in Zeewolde de meest gebruikte drug (38 procent; landelijk: 47 procent). XTC kwam op de tweede plaats met respectievelijk 20 en 24 procent. De cijfers mogen dan in Zeewolde lager liggen dan landelijk, het college wil nu weten wat er werkelijk aan de hand is.

Nulmeting

Aanleiding voor het nieuwe voorstel is een motie die de gemeenteraad in juli 2025 aannam. Initiatiefnemers destijds waren de fracties van D66 en de ChristenUnie. In de motie werd het college gevraagd de mogelijkheden van rioolwateronderzoek naar drugsgebruik te onderzoeken en de resultaten terug te koppelen aan de raad. Eind 2025 en begin 2026 is deze verkenning uitgevoerd, onder meer met kennisinstituut KWR.

Uit het onderzoek komt naar voren dat een zogenoemde nulmeting de beste optie is. Hierbij wordt gedurende een bepaalde periode rioolwater onderzocht op sporen van drugs. Volgens KWR levert deze aanpak tegen relatief beperkte kosten waardevolle informatie op over de omvang van het gebruik, welke soorten drugs worden gebruikt en op welke momenten in de week dat gebeurt.

De gemeente benadrukt dat het onderzoek niet bedoeld is om individuele gebruikers of specifieke locaties op te sporen. Het gaat om een totaalbeeld van de situatie in Zeewolde. Het onderzoek moet dan ook los worden gezien van eventuele handhaving. Wel kunnen de verkregen gegevens worden vergeleken met landelijke onderzoeken en cijfers van de GGD, waardoor beter zichtbaar wordt hoe Zeewolde zich verhoudt tot andere gemeenten.

Volgens het college kan de uitkomst helpen bij het bepalen van toekomstig beleid. De resultaten geven inzicht in de omvang van de drugsmarkt en kunnen richting geven aan preventie- en gezondheidsmaatregelen. Ook kan worden vastgesteld of extra inzet op dit onderwerp noodzakelijk is.

Drugsafval

Het onderzoek richt zich nadrukkelijk niet op het opsporen van drugsafval of illegale lozingen via het riool. Volgens de onderzoekers zou dat een veel duurder onderzoek vereisen en levert het bovendien geen volledig beeld op van de totale hoeveelheid gedumpt afval (veel komt er terecht in de bossen en elders in de natuur). Een dergelijk onderzoek is pas zinvol wanneer er concrete aanwijzingen zijn dat drugsafval via het riool wordt geloosd.

Het college hoopt dat gemeenten als Ermelo, Harderwijk en Putten aan willen haken. Mogelijk kan samenwerking leiden tot verschillende kostenbesparingen.

De uitvoering van het onderzoek komt in handen van KWR en het Trimbos-instituut. Na afronding worden de resultaten aan de gemeenteraad gepresenteerd tijdens een beeldvormende bijeenkomst. Om ontwikkelingen in de tijd te kunnen volgen, adviseren de onderzoekers om de meting eens per drie à vier jaar te herhalen. Echte tegenstellingen waren er donderdag niet tijdens de oordeelsvormende avond. Het meest opmerkelijk nog was het debat(je) tussen de burgerraadsleden Wouter de Jong (VVD) en Kees van den Broek (D66). Volgens De Jong mocht Van den Broek niet opperen dat achter ‘elke druggebruiker een donker spook van criminaliteit’ schuilging. Als Van den Broek het woord ‘criminaliteit’ zou vervangen door ‘probleem’, wilde De Jong met hem meegaan. “Gebruik is niet het probleem, het is het gevolg van een probleem.”