De belangrijke rol van vrijwilligers in de archeologie van Flevoland

FLEVOLAND - Hoewel Flevoland pas sinds de twintigste eeuw boven water ligt, herbergt de ondergrond een rijke en vaak verrassend goed bewaarde geschiedenis. Van steentijdvindplaatsen tot resten uit de ijstijd: archeologisch onderzoek laat zien dat het gebied al ver vóór de inpoldering intensief werd gebruikt. Vrijwilligers leveren hierbij een waardevolle bijdrage en vormen een belangrijke schakel tussen wetenschap en samenleving.

(Door Thomas Reil)

De AWN is een landelijke vereniging van vrijwilligers in de archeologie. De vereniging heeft als belangrijkste doel om mensen kennis te laten maken met archeologie in het algemeen en, voor de afdeling Flevoland, specifiek met de archeologie van deze provincie. Daarnaast vervult de AWN een verbindende rol: “We functioneren als een brug tussen de professionele archeologen en het grote publiek”, zo zegt Jan Boes, voorzitter van het AWN Flevoland. De afdeling Flevoland gaat daarin nog een stap verder en richt zich ook op onderzoek naar de diepere ondergronden, “voornamelijk betreffende de opgespoten zanden.”

Wat de AWN onderscheidt van professionele archeologische organisaties is volgens Boes duidelijk: “Wij zijn vrijwilligers, dus onbetaalde krachten.” Dat vrijwilligerswerk biedt ook voordelen. “Wij proberen een toegevoegde waarde te zijn en we kunnen zelf bepalen waar we mee bezig gaan,” aldus Boes.

Vrijwilligers spelen een belangrijke rol binnen de Nederlandse archeologie. Boes benadrukt dat zij vaak worden gezien als “de oren en ogen van de professionele archeologen.” Bovendien kunnen vrijwilligers zich specialiseren: “Vrijwilligers kunnen zich meer specificeren op bepaalde onderwerpen, zodat ze daarin ook een toegevoegde waarde kunnen hebben.”

Hoewel Flevoland een jonge provincie is, is het archeologisch gezien zeer interessant. “Het is een jonge provincie met een heel oude ondergrond, net als de rest van Nederland,” legt Boes uit. De drooglegging van het gebied leverde al bijzondere vondsten op: “Allerlei scheepswrakken en resten van vliegtuigen kwamen boven water.” Daarnaast zijn er veel goed bewaarde vindplaatsen uit de prehistorie. De zandopspuitingen zijn daarbij extra bijzonder, omdat ze materiaal uit grote diepte bevatten: “Artefacten van Neanderthalers, evenals resten van dieren en planten uit de laatste ijstijd en de laatste tussen-ijstijd.”

De best vertegenwoordigde perioden in Flevoland zijn volgens Boes de steentijden. “Het Mesolithicum en Neolithicum, met name de Swifterbantcultuur, zijn hier het best vertegenwoordigd en bekend.” In de omgeving van Zeewolde zijn vooral “vuurstenen werktuigen en fragmenten aardewerk uit de steentijd” vondsten die hem persoonlijk zijn bijgebleven.

Tot slot wijst Boes op het verschil tussen archeologisch onderzoek in een poldergebied en elders in Nederland. “Door de afdekking met klei zijn organische resten over het algemeen goed bewaard gebleven,” terwijl die op zandgronden grotendeels verdwenen zijn. Juist dat maakt archeologisch onderzoek in Flevoland zo waardevol. 

Meehelpen?

Belangstellenden die mee willen helpen om de geschiedenis naar boven te halen zijn van harte welkom bij AWN Flevoland. “Je hoeft geen wetenschapper te zijn om mee te doen”, meldt de vereniging. “Als ‘gewone’ inwoner van Flevoland kan je namelijk direct helpen bij archeologisch onderzoek. Of het nu gaat om het bestuderen van oude kaarten; het schoonmaken van vondsten of – wanneer onderzoek uitwijst dat er iets bijzonders ligt – het echte veldwerk met de schop in de grond. Aanmelden kan via: www.awnflevoland.nl