80 jaar vrijheid (deel 3): “Ik moest met mijn bed op een luik staan en doen of ik heel ziek was”

ZEEWOLDE - Dit jaar is het 80 jaar geleden dat Nederland bevrijd werd. Dorpsgenoten halen herinneringen op. Deel 3: Lida Pronkhorst-Boomer (1937).

(door Mannes Schoppink)

Lida Pronkhorst-Boomer was de oudste uit een Utrechts gezin van vier kinderen. Bij het begin van de oorlog was ze drie, bij de bevrijding acht. Ze heeft nog heel wat herinneringen aan de tijd ertussen. Het maakte op Lida bijvoorbeeld veel indruk, dat de lichten ’s avonds gedoofd moesten worden. “Ramen werden geblindeerd en straatlantaarns waren uit”, weet ze nog. “Mijn moeder en ik waren een keer op visite in Zuilen, wat tegen Utrecht aan lag. Er was onderweg geen verlichting. Er was alleen het licht van de maan, je moest tastend langs de muren. Heel eng!”

Het inleveren van de radio gebeurde gewoon overdag, Lida ziet zich nog zo lopen. “Dat ging met de kinderwagen. M’n twee jaar jongere broertje was er ook bij. De radio’s moesten naar de V&D in Utrecht worden gebracht. Van alle kanten kwamen ze ermee aanzetten.”

Het invordering van fietsen heeft in zoverre indruk op Lida gemaakt, dat ze het nooit vergeten is. Voor de rest haalt ze haar schouders erover op. “Er werd in de straat geroepen dat de fietsen opgehaald zouden worden. Vader had er niet eens banden omheen. Ze werden zó over de schutting gehangen. Ik heb de soldaten niet gezien die ze moesten halen. Wel was er één soldaat van wie ik lekkere dropjes kreeg. Ik ging terug om ze ook voor mijn broertje te vragen. Ik kon er geen één missen, zo hebberig werd je.”

Gebedje

Angstiger werd het als het luchtalarm afging bij een bombardement. Dan zat Lida samen met haar ouders en broer (de andere twee kinderen werden pas na de oorlog geboren) onder de trap in de kelderkast. “Mijn vader zei dat zo’n trap altijd wel zou blijven staan. Dan zat ik daar en ik prevelde: ‘Heer, laat de bom niet op ons vallen, Heer, laat de bom niet op ons vallen!’.

De hongerwinter van ’44-’45 hield ook in Utrecht flink huis. Dankzij vaders werk bij de steenkolenhandelsvereniging mocht Lida twee keer een week naar een boerderij in Woudenberg om aan te sterken. “Die hongerwinter heeft er echt ingehakt bij ons. Mijn moeder moedigde me aan zelf een keer naar de gaarkeuken te gaan, om daar eten te vragen. Ze schaamde zich daar zelf een beetje voor. Het was een pannetje boerenkool, al leek het net soep. Overal in de straat riep ik dat we boerenkool hadden gegeten, zo blij was ik.”

Razzia

Vader Boomer ontkwam er niet aan in Duitsland te werk te worden gesteld. Of toch wel... Lida zal de razzia nooit vergeten, waarbij mannen uit hun huizen werden gehaald. “Ze gingen zó met een speer door je vloer. Nu hadden wij ook een luik in de voorkamer. Ik moest toen met mijn bed op dat luik staan en doen of ik heel erg ziek was. Het kastje met medicijnen en neusdruppels stond ernaast. Mijn vader hield zich ondertussen onder het luik schuil. Het is goed gegaan, maar ik vond het toch wel heel raar en griezelig dat ik als kind met zulke vreemde zaken werd geconfronteerd.”

Natuurlijk vond Lida de bevrijding ‘prachtig’, het ophalen van NSB’ers in vrachtwagens en de ‘schandalige behandeling’ van ‘moffenmeiden’ had ze liever niet gezien. “De schaarste en armoe bleven de eerste jaren na de oorlog. Ik weet nog dat ik al naar de mulo ging en ik geen jurk had om aan te trekken, ja, de enige goede jurk die mijn moeder nog had.”

-------------------------------

Oproep

Zeewolde Actueel is op zoek naar plaatsgenoten die de oorlogsjaren ’40-’45 nog actief hebben meegemaakt en daarover in een interview herinneringen willen delen met de redactie. 

Wereldwijd was het zeker geen 80 jaar vrijheid. Oorlogen uit later jaren kunnen dan ook eveneens ter sprake komen. Voor aanmeldingen en/of meer info: redactie@zeewolde-actueel.nl. 

 vrijheid.nl