‘Meerdere afbeeldingen van wapen Zeewolde kunnen correct zijn’
· leestijd 1 minuut AlgemeenZEEWOLDE – Het gemeentewapen van Zeewolde is niet gebonden aan één vaste tekening. Verschillende afbeeldingen kunnen er anders uitzien en toch hetzelfde, heraldisch juiste wapen weergeven. Dat zegt Ralf Hartemink, beheerder van Heraldry of the World en bestuurslid van het Nederlands Genootschap voor Heraldiek, naar aanleiding van het artikel ‘Het echte wapen van Zeewolde raakt uit beeld’.
In dat artikel uitte kunstenaar Erik Wallenburg zijn zorgen over het gebruik van afbeeldingen die afwijken van de vertrouwde tekening van het wapen. Volgens Hartemink ligt de situatie genuanceerder. Niet één afbeelding, maar de officiële heraldische beschrijving bepaalt namelijk hoe het wapen eruit moet zien.
Beschrijving is bepalend
Het wapen van Zeewolde werd op 21 december 1983 per Koninklijk Besluit verleend. In zo’n besluit staat een nauwkeurige beschrijving van de onderdelen en kleuren van het wapen. Zolang een tekenaar zich aan deze beschrijving houdt, mag de vormgeving volgens Hartemink op onderdelen verschillen.
Zo wordt de vorm van het schild doorgaans niet voorgeschreven. Ook bestaan binnen de heraldiek geen vaste kleurcodes. De ene tekenaar kan daarom een lichtere kleur blauw gebruiken dan de andere. Daarnaast kunnen onderdelen als een lelie, klaverblad, kroon of wapendrager in een eigen stijl worden getekend.
“Alle genoemde wapens zijn dus het juiste wapen”, stelt Hartemink. “Iemand kan iets vinden van de stijl van een andere tekenaar, maar dat maakt het wapen nog niet onjuist.”
Tekening in officieel register
Bij de verlening van een gemeentewapen wordt ook een rechtenvrije tekening verstrekt. Deze wordt opgenomen in het register van de Hoge Raad van Adel en wordt vaak beschouwd als de officiële afbeelding van het wapen. Volgens Hartemink is deze uitvoering in Zeewolde onder meer te zien op de plaatsnaamborden en bij het gemeentehuis.
De afbeelding van het wapen van Zeewolde die bij het artikel van Zeewolde Actueel stond, is van de hand van Geerke Meijerink. Zij maakte deze tekening in opdracht van het Openbaar Lichaam Zuidelijke IJsselmeerpolders, naar het ontwerp en de heraldische beschrijving van mr. Gerlof Auke Bontekoe. Meijerink, die in 2004 overleed, was een gerenommeerd heraldisch kunstenaar. Haar echtgenoot Rob Meijerink, die rechthebbende is op het auteursrecht van haar werk, erkent dat er in de praktijk verschillende uitvoeringen van een wapen ontstaan.
“Afwijkingen van het origineel houd je toch; dat gebeurt”, laat hij weten. “Maar Geerke tekende oorspronkelijk zoals het moest wezen. Daar heeft zij zich altijd aan gehouden.”
Auteursrecht op tekeningen
Hoewel een gemeentewapen door iedereen heraldisch correct mag worden afgebeeld, kan op een afzonderlijke tekening wel auteursrecht rusten. Een bestaande afbeelding mag daardoor niet automatisch worden overgenomen. Voor het gebruik kan toestemming van de tekenaar of rechthebbende nodig zijn.
Dat kan mede verklaren waarom rechtenvrije afbeeldingen, zoals de tekening uit het register of een versie van Wikipedia, vaker online verschijnen.
Volgens Hartemink zijn de verschillende uitvoeringen een voorbeeld van ‘levende heraldiek’. De stijl kan in de loop der jaren veranderen, terwijl het wapen inhoudelijk hetzelfde blijft. Daarmee is niet iedere afwijkende tekening automatisch een verkeerd wapen. Wel begrijpt hij de voorkeur om in officiële en herkenbare uitingen zo veel mogelijk dezelfde, vertrouwde uitvoering te gebruiken.
