Aangrijpend boek over (falende) pleegzorg: “Het is maar tijdelijk…”

ZEEWOLDE — Onlangs verscheen bij uitgeverij Boekscout een opmerkelijke biografie waarin Zeewoldenaar Ton Veld letterlijk een boekje open doet over zijn ervaringen als pleegkind. “Als geldelijk gewin het eigenlijke oogmerk van ‘pleegouders’ is, en niet het bieden van een veilige vervangende omgeving, dan zou je geen pleegouder mógen zijn.” Het gebeurde wel, en Ton Veld hield er een jeugdtrauma aan over.

Nog voor hij uit huis werd geplaatst kreeg Veld al te maken met een niet stabiele gezinssituatie. De relatie tussen zijn ouders liep spaak, kort daarna overleed zijn moeder, en één van z’n drie zussen kreeg op die manier plotseling de zorg van een gezin in de schoot geworpen. Daar was ze, jong als ze was en door allerlei bijkomende omstandigheden, uiteindelijk niet tegen opgewassen en zo kwam de kinderbescherming in beeld. Er kwam een rechtszaak over voogdij, en de uitkomst daarvan was de start van een traumatiserende periode in het leven van toen nog schoolkind, later puber, Ton Veld. “Ik kreeg te horen: ‘we gaan je ophalen, en wegbrengen naar een pleeggezin’. Toen ik daar aankwam waren er al twee pleegkinderen; ik was de derde, en naar later bleek beslist niet de laatste…”

Veld is scherp en nauwkeurig in het ophalen van herinneringen, maar toch opvallend mild in het formuleren daarvan. Er ontvouwt zich een indrukwekkend relaas over het gebrekkig functioneren van de kinderbescherming in de jaren ’60, de onzorgvuldige selectie van pleeggezinnen en de kwalijke gevolgen daarvan. “De plek waar ik terecht kwam transformeerde langzaam maar zeker tot een soort kindertehuis, want één pleegkind, dat betekende extra inkomen, en veel pleegkinderen… nou, raad maar. Dát was de prikkel voor mijn pleegouders, en niet het bieden van de juiste zorg. Alles was primitief, het klimaat ronduit spartaans, hardhandig en hardvochtig, en op corrigerend toezicht van de kant van de kinderbescherming hoefde je niet te rekenen. Schaarse gesprekken vonden altijd plaats in het bijzijn van de pleegmoeder. Wat durf je dan als kind los te laten over wat er wérkelijk aan de hand is? Je kijkt wel uit…” 

De pleegzorgomgeving maakte van Ton Veld een ‘moeilijk’ iemand. “De lagere school, de LTS, middelbaar onderwijs, avondschool, het verliep allemaal met horten en stoten vanwege ernstige concentratieproblemen en mijn onvermogen om over m’n lastige situatie te communiceren. Al met al presteerde ik op een veel lager niveau dan mogelijk zo zijn geweest in een meer stimulerende omgeving. Ook later, in opleiding en werk bij o.a. de Koninklijke Marechaussee, was ik beslist geen prettige collega. Want wat moet je nou met zo’n introvert en in zichzelf gekeerd iemand..?” 

Op de vraag wat nu precies het oogmerk van zijn schrijven was antwoordt Veld dat het vooral ging om het gebeurde bekend te maken aan z’n omgeving. “Ik kijk niet om met wraakgevoelens of iets van dien aard, eerder met verwondering dat zoiets zo kan lopen. En ik ben maar één van de vele vergelijkbare gevallen…” Ook echtgenote Anneke, aan wie hij veel steun heeft, beaamt dat van harte. “Oh, nee hoor. Ton is beslist niet rancuneus. Dat heeft ook weinig zin, want het is lang geleden, en de mensen die het betreft zijn inmiddels overleden. Maar er eerlijk over vertellen, dat geeft op een of andere manier lucht en ademruimte. En dat gun ik hem zo graag…” En Ton besluit: “Iets van je af schrijven, zeggen ze dan. Dat zal wel nooit helemaal lukken; er zal altijd iets van blijven hangen, maar goed, het zij zo.”

Bijschrift - Eigen foto

‘Het is maar tijdelijk’ is verkrijgbaar in de webshop van uitgeverij Boekscout: https://www.boekscout.nl/shop2/boek/9789464897876, en verder in de reguliere boekhandels.