80 jaar vrijheid (deel 7): “Huil maar niet, want je hebt je tranen later nog nodig”

ZEEWOLDE - Dit jaar is het 80 jaar geleden dat Nederland bevrijd werd. Dorpsgenoten halen herinneringen op. Deel 7: Willemijn van de Lustgraaf-Kraaijeveld (1936).

(door Mannes Schoppink)

Willemijn van de Lustgraaf-Kraaijeveld werd op 19 mei 1936 in Zierikzee het vierde kind in het gezin van Pieter Kraaijeveld (1902-1998) en Josina van der Wel (1906-1938). Toen ze twee jaar was, overleed haar moeder. Vader Kraaijeveld hertrouwde in december 1939 met Petronella van Hengel (1907-2000). Uiteindelijk kreeg Willemijn er nog drie broe(rtje)s bij.

Onder water

Wie Zeeland zegt, denkt al gauw aan het jaartal 1953. “Iets is van vóór of van ná de ramp, zo werd er in onze familie altijd over gesproken”, knikt Willemijn. “De ramp was nog overweldigender dan de oorlog. Wat niet wil zeggen dat de oorlog geen impact op ons had. Integendeel, zou ik zeggen.” Een grote gebeurtenis in oorlogstijd was bijvoorbeeld de evacuatie van Schouwen-Duiveland in maart 1944. “Heel het eiland werd door de Duitsers een meter onder water gezet”, weet Willemijn nog. “Zij wilden voorkomen dat de geallieerden hier zouden gaan landen. Mijn vader en moeder kwamen oorspronkelijk uit Barendrecht. Wij werden daar toen allemaal ondergebracht bij mijn opa en oma en verdere familie. De meubels gingen per boot mee.”

Belangrijke functie

De enige die niet geëvacueerd werd, was vader Kraaijeveld. “Hij mocht niet van het eiland af van de Duitsers. Hij had er een belangrijke functie. Langs de hele haven in Zierikzee lagen rails. Zo was mijn vader er altijd bij als de suikerbieten van de boeren werden gelost en geladen.” Eenmaal terug kon de familie Kraaijeveld niet meer naar het eigen huis. “Wij hadden geen schuilkelder. Daarom moesten we naar een huis waar er wel één was. Daar woonden we net een paar maanden, toen het dak van het huis werd geschoten. Dat werd heel provisorisch gemaakt. De rest van de oorlog sliep ik ’s nachts elders in een stookkelder.”

Clandestien varken

Aan eten was er nooit gebrek bij de Kraaijevelds. Moeder maakte zelf stroop en jam, vader was zelfs clandestien bezig. “Achter balen stro hield hij een varken en mijn broer had konijnen. Er was altijd royaal te eten. Als het nodig was, werd er ook eten per boot naar Den Haag en Barendrecht gestuurd. De vraag was alleen of het daar aankwam, de kans was groot dat het voortijdig was geroofd.”

Oudste broer Leendert (1929-2005) was groot genoeg om te werk te worden gesteld in Duitsland. “Hij was nog maar veertien, maar heel lang voor zijn leeftijd. Hij wilde natuurlijk niet weg en deed daarom gips om zijn been. Zodoende zou hij niet worden opgepikt op straat. ’s Avonds ging het gips er gewoon af.”

Moffenmeiden

Willemijn houdt van tekenen en schilderen. De bevrijding van 1945 zou ze nog zo vast kunnen leggen. “Ik zie de kortgeknipte dames weer voor me! Ik vond dat héél, héél erg. Moeder begreep het wel, ze zei dat die meisjes verkeerde dingen hadden gedaan. Ik weet het niet. Er waren in Zierikzee heel veel Duitse soldaten, jonge jongens nog. Die hadden misschien ook helemaal niet van huis gewild. Ik kan me voorstellen dat ze verliefd werden. En omgekeerd die meisjes ook. Het was natuurlijk niet goed, maar het was oorlog. Ik heb het nooit veroordeeld. Na de ramp van 1953 werd ik ook verliefd op een soldaat met wie in later zou trouwen.”

Willemijn herinnert zich nog een treffende uitspraak van haar (tweede) moeder: “Huil maar niet, want je hebt je tranen later nog nodig.” “Ze is altijd bang voor storm gebleven, ik voor vliegtuigen en het lawaai ervan. Bij de ramp was ik zestien. Die heb ik heel bewust meegemaakt. In de oorlog was ik nog een kind. Toen realiseerde ik me nog niet overal de ernst van.”

---------------------------------------------------------------------------------

Oproep

Zeewolde Actueel is op zoek naar plaatsgenoten die de oorlogsjaren ’40-’45 nog actief hebben meegemaakt en daarover in een interview herinneringen willen delen met de redactie. 

Wereldwijd was het zeker geen 80 jaar vrijheid. Oorlogen uit later jaren kunnen dan ook eveneens ter sprake komen. Voor aanmeldingen en/of meer info: redactie@zeewolde-actueel.nl. 

Bijschrift - vrijheid.nl