80 jaar vrijheid (deel 9): “Ik had een onvindbare schuilplaats op zolder”

ZEEWOLDE - Dit jaar is het 80 jaar geleden dat Nederland bevrijd werd. Dorpsgenoten halen herinneringen op. Deel 9: Bob Mouw (1925).

(door Mannes Schoppink)

Bernardus Everhard (roepnaam: Bob) Mouw werd op 13 januari 1925 als oudste zoon van de toen 30 jaar oude Antonius Lambertus Mouw en de negen jaar jongere Margaretha Johanna Dieperink. In het gezin werden hierna nog zoon Anton (1926-1991) en dochter Theodora Wimmy (1928-2020) geboren. De familie Mouw woonde in Bussum, waar de kinderen ook de lagere school bezochten. Toen de oorlog in 1940 uitbrak, zat Bob al op de hbs. “We werden op die tiende mei 1940 wakker van de sirenes”, is de thans 100-jarige altijd bijgebleven. “Op de radio hoorden we een neutrale stem zeggen dat er vliegtuigen waren gezien. Er werd ook gepraat over evacuatie. Delen van Nederland zijn inderdaad geëvacueerd, maar in ’t Gooi was er geen regelrechte dreiging. Niemand kon er eigenlijk iets van zeggen.”

Bobs vader was vertegenwoordiger en werkte bij Venco (oorspronkelijk ‘Voornveld en Co’), waar diens schoonvader eigenaar van was. “Hij reisde altijd met de trein. Nu zat hij voor zijn werk in de Achterhoek. Mijn moeder en wij als kinderen hebben toen geprobeerd onze spullen bij elkaar te krijgen en klaar te zetten in rugzakken.”

Roodvonk

Niet lang na de capitulatie werd Bobs hbs gevorderd door de bezetter. De jongeheer Mouw moest vervolgens naar het Nieuwe Lyceum aan de Geraniumstraat in Hilversum. Dat werd een stukje verder fietsen… “Elke dag, in weer en wind. Geen wonder dat ik weleens kou vatte. Ik heb in die tijd roodvonk en middenoorsteking opgelopen. De volgorde weet ik niet meer. Roodvonk was ontzettend besmettelijk. Een bordje aan de voordeur waarschuwde en dat hielp, iedereen liep met een grote boog om ons huis heen. Bij die middenoorontsteking moest een kno-arts mijn trommelvlies doorprikken. Dat was ontzettend pijnlijk. Ik heb de hele zaak platgekrijst en bijna zes weken in het ziekenhuis gelegen. Voordeel was dat ik extra voedingsbonnen kreeg. M’n jongere broer en zus waren jaloers.”

Schuilplaats

Bob deed eindexamen in 1943. Dat betekende dat hij oud genoeg zou kunnen zijn om te werk te worden gesteld in Duitsland. Vanzelfsprekend stond hij niet te trappelen. “Midden in de nacht werd er een keer op de voordeur gebonsd. Voor mijn broer en ik was dat het teken ons zo snel mogelijk naar onze schuilplaats op zolder te begeven. Door een verdekt luikje kwamen we in een loze ruimte terecht, waar we onder onze deken gingen liggen.” Bob is zijn zus en moeder nog steeds dankbaar voor hun assistentie. “De een draaide vlug ons matras om, waardoor de koude kant weer boven kwam, de ander liep na vijf minuten half slaperig naar de deur.”

Artikel 31 

De broers Mouw kregen ook nog catechisatie in oorlogstijd. “Vader was van huis uit doopsgezind, maar we waren verder niet kerkelijk”, is Bob niet vergeten. “Op een keer kregen we de dominee op bezoek. Die wilde ons wel aannemen, zoals dat heette. Nu was er in de protestantse kerk gedoe over een of ander artikel 31. Daarover hadden we het met de dominee. We hebben onze beurt voorbij laten gaan. Midden in die nare oorlog met bijbels door de kerk lopen gooien en heisa gaan maken over iets onbenulligs, moest maar zonder ons.”

Radio

In 1944 ging Bob voor het eerst naar Deventer, waar hij kennismaakte met de Middelbare Koloniale Landbouwschool. “In de trein ging het over de geallieerde landing in Frankrijk. Dat gerucht ging. Maar je kon het beter niet hardop zeggen. Overal waren verraders en je kon natuurlijk niet lopen roepen dat je het op de radio had gehoord.”

Na de bevrijding in 1945 ging Bob definitief naar de school nabij de IJssel. “Ik zag kansen in Nederlands-Indië en ben later tropisch landbouwkundige geworden.”

Oproep

Zeewolde Actueel is op zoek naar plaatsgenoten die de oorlogsjaren ’40-’45 nog actief hebben meegemaakt en daarover in een interview herinneringen willen delen met de redactie. 

Wereldwijd was het zeker geen 80 jaar vrijheid. Oorlogen uit later jaren kunnen dan ook eveneens ter sprake komen. Voor aanmeldingen en/of meer info: redactie@zeewolde-actueel.nl. 

- vrijheid.nl