80 jaar vrijheid (deel 5): “Over de vreemde mensen in ons huis mocht ik met niemand praten”

ZEEWOLDE - Dit jaar is het 80 jaar geleden dat Nederland bevrijd werd. Dorpsgenoten halen herinneringen op. Deel 5: Ria Horst-Jager (1935). 

(door Mannes Schoppink)

Ria Horst geboren Jager was de oudste dochter uit het gezin van Klaas Jager (1909-1985) en Anje Winter (1906-1991). Na haar zouden er nog twee meisjes volgen. Vader was bakker in het Groningse Baflo. Ria was vijf jaar toen de oorlog begon. “Er kwamen allemaal vliegtuigen over”, gaat ze bijna 85 jaar terug in de tijd. “Volwassen mensen stonden op die tiende mei met hun vuist omhoog. Heel indrukwekkend. Die grote mensen met hun gebalde vuisten ben ik nooit vergeten.”

Bombardement

Eind jaren ’30 ging Ria voor het eerst naar de kleuterschool. Een van haar klasgenoten was Hilbrand Bouwsema. “Ik hoor hem nog zo met zijn heldere stem ‘Mijn grootvaders klok’ zingen. Ik vond het heel bijzonder dat iemand van mijn leeftijd zo mooi kon zingen! Half december 1941 was er een bombardement waarbij de boerderij van zijn ouders werd geraakt. Het was een Engels vliegtuig dat op weg was naar Wilhelmshaven in Duitsland en vanwege de ijsafzetting van de bommen af wilde, om maar zoveel mogelijk ballast kwijt te raken. Hilbrand, hij was net zeven, lag juist te slapen en kwam om het leven. Verschrikkelijk! De familie had ook een boomgaard met appels. Toen ik er later een keer kwam, zei Hilbrands moeder tegen mij: ‘Jij zat vroeger bij mijn jochie op de kleuterschool’. Ik heb het nooit zo gehad op het gebrom van vliegtuigen. Dan kan ik hier weer aan terugdenken.”

Onderduikers

Regelmatig waren er onderduikers in vaders bakkerij. Ria zag een keer twee jongens snel de trap naar boven nemen. “Ik zei daar wat van tegen mijn vader. Hij was heel duidelijk. Daar mocht ik nóóit met iemand over praten. Nee, óók niet met moeder.”

Verraad

De ‘jongens van Gootjes’ kwamen eveneens regelmatig in de bakkerij. Het waren twee zoons van de plaatselijke dominee. Wat er met hen gebeurde, heeft grote indruk op Ria gemaakt. “De jongens zaten in het verzet en moesten onderduiken. Ze zijn toen verraden door een jaloerse jongeman die verkering had met een meisje dat in het huis woonde waar zij waren ondergedoken. Bij een vuurgevecht op 11 februari 1944 werden de twee jongens daarop doodgeschoten. Piet Gootjes was 28, Jaap 23. Die gebeurtenis heeft een diepe wond in het dorp geslagen.”

Toen er elders in Groningen een distributiekantoor in brand werd gestoken, kwamen de spullen in de schuur van de familie Jager te liggen: fietsen met goede banden, blikken benzine enz. Best spannend, vond Ria. “We hadden aanvankelijk leem op de vloer in de schuur en daarvoor in de plaats kwam beton. Op een keer kwam er een grote Duitse vrachtwagen in de schuur, terwijl het beton nog helemaal niet uitgehard was. Vader was laaiend en zei dat de Duitsers de schade moesten betalen. Dat is ook gebeurd.”

Dansende schooljuf

Ria en haar klasgenoten bleven in oorlogstijd naar school gaan. “Maar vraag niet hoe”, kijkt de bijna 90-jarige Zeewoldense terug. “We konden niet meer in school, maar kwamen bijvoorbeeld bij een schilder terecht. Wat was het daar koud! Later gingen we naar een meubelmaker. Nee, echt goed lager onderwijs hebben we in die tijd niet gehad.”

Terugdenkend aan de bevrijding heeft Ria vooral haar schooljuf weer voor ogen. “Dat was een heel statige juf, maar nu zag ik haar ineens dansen met onze buurman. Ik was zó verbaasd! Ook zag ik dat ze af en toe een sigaretje rookte.”

Na de oorlog wilde pa Jager graag emigreren naar Canada. Dat zag zijn vrouw niet zitten. “En ik ook niet”, lacht Ria. “Gelukkig is het niet doorgegaan. Vader werd later directeur van de broodfabriek Eemsdam.”

-------------------------------------------------------------------

Oproep

Zeewolde Actueel is op zoek naar plaatsgenoten die de oorlogsjaren ’40-’45 nog actief hebben meegemaakt en daarover in een interview herinneringen willen delen met de redactie. 

Wereldwijd was het zeker geen 80 jaar vrijheid. Oorlogen uit later jaren kunnen dan ook eveneens ter sprake komen. Voor aanmeldingen en/of meer info: redactie@zeewolde-actueel.nl.

 vrijheid.nl