80 jaar vrijheid (deel 4): “Als kind gedacht dat vader nog wel terug zou komen”

ZEEWOLDE - Dit jaar is het 80 jaar geleden dat Nederland bevrijd werd. Dorpsgenoten halen herinneringen op. Deel 4: Bep van der Veen-van den Dool (1936).

(door Mannes Schoppink)

Bep van der Veen groeide op in Nieuwerkerk aan den IJssel. Haar vader was daar tuinder. Het gezin van Dirk Floris (1903-1945) en Cornelia Neeltje van den Dool-van Rooijen (1903-1969) bestond uit acht kinderen. Bep was nummer zes in de rij. Ze koestert de herinneringen aan haar ouders. Ze was bijvoorbeeld gek op haar vader. “Met Bijbellezen en danken na het eten zat ik altijd bij hem op schoot”, vertelt ze vertederd. “Hij was heel rechtstreeks en draaide er nooit omheen. Hij was voor honderd procent een goed christen. Zo heeft hij geleefd en gewerkt tot het eind.”

Vader Dirk was hoofd van de ondergrondse in Nieuwerkerk. Zo jong als ze was, maakte Bep hier veel van mee. “Al in 1942 hadden we onderduikers. Ik heb zodoende in die tijd heel wat ooms en een enkele tante gehad. Ze kwamen uit Rotterdam en wijde omgeving. We mochten er met niemand over praten. Op school werden we gemeden, omdat we nooit wat zeiden. We waren wat dat betreft gehoorzame kinderen.”

Pa was ook betrokken bij de distributie van het illegale Trouw. “De lijn liep van Rotterdam via mijn vader in Nieuwerkerk en zijn verzetsmaat Frans Vink in Moordrecht naar Gouda. M’n oudste zus Lenie en oudste broer Gert hebben de ondergrondse krant nog rondgebracht. Dat gebeurde ’s avonds stiekem in het donker. Na zonsondergang mocht niemand natuurlijk meer buiten zijn.”

De plaatselijke dominee had Van den Dool al eens gewaarschuwd. Het was verstandiger dat hij zou ophouden met zijn illegale werkzaamheden en zelf onder gaan duiken. “Het was al te laat”, zegt Bep spijtig. “Op oudejaarsdag 1944 werd hij opgepakt. Een onderduiker had hem verraden. Die ging op mijn moeders fiets zogenaamd naar de kapper, maar hij kwam niet meer terug. In een van zijn brieven schreef vader nog dat we niet te hard over hem moesten oordelen, omdat hij ook gedwongen zou zijn.”

Van den Dool werd naar een gevangenis in Utrecht gebracht en daar zwaar verhoord. Hij liet echter niets ‘los’. Aan zijn familie schreef hij wel dat hij last had van zijn staar. Beps broer Gert zou hem daarom druppels komen brengen. “Hij ging er op de fiets naartoe. Dat was een heel eind. Toen Gert arriveerde, was vader er al niet meer. Hij was intussen afgevoerd naar Amersfoort.”

Als vergelding voor het ombrengen door een knokploeg van twee SS’ers werden op 5 februari 1945 vlak bij het station in Amersfoort twintig verzetsmensen gefusilleerd. Een van hen was Beps vader Dirk. “Dankzij een attente begrafenisondernemer kwamen we te weten in welk graf hij lag. Hij wist welke schoenen de mannen aan hadden gehad en had die op de graven gezet. Daardoor wisten wij later waar vader lag.”

Bep was acht jaar toen haar vader werd doodgeschoten. Oud genoeg om het te beseffen, te jong om alles te begrijpen. “Het drong nog niet echt tot ons door. Ik heb heel lang gedacht dat hij nog wel een keer terug zou komen. Je hoorde wel vaker dat mannen die aan Duitse kant in Rusland hadden gevochten, ineens weer terug waren. Ik heb echt gedacht en gehoopt dat dat met vader ook zou gebeuren.”

De inmiddels 88-jarige Zeewoldense beschouwt haar vader als een held. “Maar mijn moeder was niet minder een heldin. Zij bleef achter met acht kinderen. Met hulp van de Stichting ’40-’45 is ze altijd voor ons blijven zorgen. Ik heb een fantastische moeder gehad. Ze heeft het ontzettend moeilijk gehad, maar ze heeft ervoor gezorgd dat we allemaal goed zijn terechtgekomen.”

-------------------------------

Oproep

Zeewolde Actueel is op zoek naar plaatsgenoten die de oorlogsjaren ’40-’45 nog actief hebben meegemaakt en daarover in een interview herinneringen willen delen met de redactie. 

Wereldwijd was het zeker geen 80 jaar vrijheid. Oorlogen uit later jaren kunnen dan ook eveneens ter sprake komen. Voor aanmeldingen en/of meer info: redactie@zeewolde-actueel.nl. 

vrijheid.nl