80 jaar vrijheid (deel 8): “Een van de weinige keren dat ik mijn vader heb zien huilen”

ZEEWOLDE - Dit jaar is het 80 jaar geleden dat Nederland bevrijd werd. Dorpsgenoten halen herinneringen op. Deel 8: Bert van der Munnik (1931).

(door Mannes Schoppink)

Bert van der Munnik werd geboren op 25 december 1931. Een kerstkindje dus. “Ja, dat zeggen ze in het ziekenhuis ook altijd, als ik mijn geboortedatum moet zeggen”, trapt de krasse negentiger het interview vrolijk af. Berts ouders waren Daniël van der Munnik (1895-1974) en Tonia Petiet (1896-1976). Bert was nummer twee in het vier kinderen tellende gezin dat woonde in het Groningse Grootegast. Vader werd er in 1930 benoemd tot burgemeester. “Hij was dat dus al tien jaar, toen in 1940 de oorlog uitbrak”, rekent Bert voor. “Hij heeft altijd geprobeerd in de goeie zin van het woord burgemeester in oorlogstijd te zijn. Vader wilde graag iets voor mensen blijven betekenen. Hij was door en door gereformeerd en had een heel streng geweten voor zichzelf. Op een gegeven moment lukte het niet meer. Hij kon de bevelen van de Duitsers niet langer uitvoeren. Daar had hij het buitengewoon moeilijk mee. In 1943 besloot hij zijn functie neer te leggen.”

Bert is er nog steeds dankbaar voor dat zijn ouders hem en zijn zussen en broer probeerden af te schermen van alle narigheid en onzekerheid die de oorlog met zich meebracht. “Natuurlijk wisten wij wel dat er van alles en nog wat aan de hand was. Zoiets voel je als kind! Ik weet nog dat kinderen op school een keer tegen mij zeiden dat mijn vader een NSB’er zou zijn. Ik vertelde hem dat ’s middags onder het eten. Dat was een van de twee keren dat ik mijn vader heb zien huilen. Misschien was het wel de trigger voor hem, zo van: en nou stop ik ermee! Dit kon hij gewoon niet verdragen, hij was allesbehalve een NSB’er.”

Verbannen

Van der Munnik en zijn gezin werden in juni 1944 ‘verbannen uit de drie noordelijke provincies’. Waarom precies is Bert nooit duidelijk geworden. “We kregen drie maanden de tijd om te verhuizen. Moeder had een zus in Rotterdam-Charlois, die een huis met een bovenwoning had. De huisraad ging mee in een grote laadkist die werd vervoerd door de Spoorwegen. En geloof het of niet: in 1944 reden de treinen nog op tijd.”

Dolle dinsdag

Dinsdag 5 september van het een na laatste oorlogsjaar zal Bert niet gauw vergeten. “Dat werd Dolle Dinsdag. Voor veel NSB’ers werd de grond te heet onder hun voeten, maar ook veel Duitsers pakten hun spullen bij elkaar. Iedereen geloofde dat de geallieerde overwinning elk moment een feit kon zijn. Ongelooflijk!”

Een andere datum die nog in het geheugen van Van der Munnik jr. gegrift staat, is 29 december 1944. “Britse bommenwerpers hadden als doelwit een duikbootbasis in de Waalhaven. Ze mikten heel precies. Eén granaatscherf ging echter door het dak van ons huis. Juist op die plek sliepen wij ‘s nachts! Ook de servieskast van mijn arme tante moest eraan geloven. Januari 1945 moesten we zodoende nog een keer verhuizen. Vader had nog een neef aan de Nieuwe Binnenweg wonen en die had zijn huis leeg staan. We hebben alles met paard en wagen overgebracht.”

Terugkeer

Juni 1945 kregen de Van der Munniks ineens bezoek uit Groningen. Bert moet er nog om lachen. “Een Nederlander met een Canadees uniform stopte met z’n jeep voor onze deur. Hij kwam vertellen dat hij over een paar dagen mijn vader zou halen. Die moest weer burgemeester van Grootegast worden. En zo is het ook gegaan. Een week na mijn vader werden mijn moeder en de kinderen gehaald.”

Daniël van der Munnik keerde terug in zijn oude functie en zou die tot zijn pensionering in 1960 blijven vervullen. “Dat heeft hij goed opgepakt, hij verstond z’n vak”, aldus trotse zoon Bert.

Oproep

Zeewolde Actueel is op zoek naar plaatsgenoten die de oorlogsjaren ’40-’45 nog actief hebben meegemaakt en daarover in een interview herinneringen willen delen met de redactie. 

Wereldwijd was het zeker geen 80 jaar vrijheid. Oorlogen uit later jaren kunnen dan ook eveneens ter sprake komen. Voor aanmeldingen en/of meer info: redactie@zeewolde-actueel.nl. 

Bijschrift - vrijheid.nl