Ontbreekwoorden
· leestijd 1 minuut Bij de lesAls je niks kunt zien ben je blind, als je niks kunt horen ben je doof, en als je niet kunt ruiken; wat ben je dan?
Als je je ouders verliest ben je een wees. Maar als je je kinderen verliest ben je een … ? Daar is dus geen woord voor.
Woorden waar geen woord voor is. Dat noemen ze een ‘ontbreekwoord’. ‘k Had er nog nooit van gehoord.
Op radio 1 verzint de presentator en de hoofdredacteur van de Van Dale, met luisteraars, woorden die nog niet bestaan. Elke maandag. Ik vind ‘t erg leuk om naar te luisteren.
Dan komen zij met een beschrijving; dat gaat bijvoorbeeld zo:
“Op straat zwaai je, heel gênant, naar iemand die je denkt te kennen, maar die blijkt ‘t niet te zijn.” Hoe noem je dat? En dan bedenken luisteraars daar woorden voor. De verzonnen woorden stromen binnen, en ik hoor van alles voorbij komen:
‘Flopgroet, geneergroet, oepsgroet, misgegroetje, zich vergroeten.’ Ik vind die ‘oepsgroet’ erg leuk. En ben benieuwd welke ze gaan kiezen.
Voor “de tijd die je doorbrengt zonder mobiel” verzonnen ze ‘nobiel’.
En voor: “Iets doen waarvan je op voorhand weet dat je er spijt van zal hebben” verzonnen ze ‘blunderdrang’. Leuk woord toch!
Als je googelt op ‘ontbreekwoorden’ vind je er nog veel meer.
Maandag had ik een afspraak in het Jansdal. Om weer grip op je leven te krijgen na de kanker kon ik wat afspraken inplannen met een psycholoog. Dat heb ik dankbaar gedaan. Want zo vanzelf vind ik het allemaal niet gaan. Ze helpt om orde te scheppen in de chaos in m’n hoofd.
Voor mijn chaos blijkt een woord te bestaan: ‘chemobrein’. “Cognitieve klachten die ontstaan na chemo”.
Dat er een woord voor is, helpt mij in het aanvaarden. Nu mijn leerlingen nog; die me regelmatig wazig aankijken als ik hun vraag na drie minuten al niet meer weet, hun namen door elkaar haal, of hen uitleg wat ik vlak daarvoor ook al heb uitgelegd.
“Geeft niks”, zegt een gezellige blonde knul als ik me verontschuldig nadat ik hem voor de tweede keer hetzelfde vraag: “dat doet m’n demente oma ook zo vaak.”
Ik schiet in de lach. ‘k Weet niet wat ik leuker vind klinken: ‘chemobrein’ of ‘demente oma’.
Snel een pen pakken. Anders vergeet ik nog hoe hij me net noemde, en dat zou toch jammer zijn.
