Henk van Tilburg al 55 jaar dominee

ZEEWOLDE – Henk van Tilburg (82) herdacht zondagmorgen bij de Protestantste Gemeente Zeewolde het feit dat hij al 55 jaar predikant is. Zijn loopbaan voerde hem langs heel verschillende plaatsen: Kootstertille, Zwartsluis, Brussel, Zeewolde en tot zijn emeritaat in 2008 ’s-Hertogenbosch. “Elke gemeente had een eigen karakter. En elke tijd vroeg iets anders.”

Sinds ruim twee jaar wonen Van Tilburg en zijn vrouw Marieke weer in Zeewolde. Met een prachtig uitzicht op het Tulpeiland en het verdere Wolderwijd. “We hebben nog geen dag spijt gehad.” In gedachten ging hij deze week onder meer terug naar zijn eerste gemeente Kootstertille, aan het Friese Van Harinxmakanaal. “Daar kwam een nieuwe Gereformeerde kerk. Ze zochten iemand voor het opbouwwerk.” In 1971 werd hij bevestigd, niet in een kerk, maar in de kantine van een machinefabriek. “Onze oudste dochter Johanneke, toen nog kleuter, legde daar de eerste steen voor het kerkgebouw. Pionieren en bouwen hoorden bij die beginjaren.”

Huis voor iedereen

De overstap naar Zwartsluis was al groot, maar Brussel was van een heel andere orde. “Dat was echt een sprong. Kerk zijn in een internationale, seculiere stad vraagt iets anders dan in een dorp.” Ook Zeewolde, waar Van Tilburg van 1987 tot 1993 werkte, maakte indruk. “Wat mij daar aantrok, was de kerk in de samenleving.” Hij herkende dat vanuit zijn jeugd: zijn vader was pionier in de Noordoostpolder. “De kerk hoorde bij de opbouw van de samenleving. Dat zag je ook aan Open Haven.”

In Zeewolde was die openheid vanzelfsprekend. “’s Avonds gaf ik catechisatie en kwam ik mensen tegen van de muziekvereniging en de klaverjasclub. Dat was allemaal mogelijk.” Hij hoopt dat Open Haven opnieuw zo’n plek van ontmoeting wordt. “We komen straks weer terug als huurders. Laat het echt een huis voor iedereen worden.”

Veranderingen

De veranderingen door de jaren heen waren groot. “In 1971 had je nog nauwelijks computers. Preken werden met de hand geschreven.” Van Tilburg werkte die nooit volledig uit. “Ik gebruikte puntsgewijze samenvattingen.” Lang niet alle preken bleven bewaard. “Ze zijn sterk gebonden aan tijd en plaats. De exegese kun je soms hergebruiken, maar de toepassing is altijd anders. De wereld is enorm veranderd. En de kerk ook.”

Zijn laatste preek hield Van Tilburg in Bant. Na zijn tachtigste besloot hij te stoppen. “Streaming, alles vooraf aanleveren, een uur achter elkaar staan - dat werd lastig. Ik wilde vóór zijn dat anderen zouden zeggen: is het niet tijd?” Helemaal stilzitten doet hij niet. “Je mag me nog achter de piano zetten. En ik doe vertrouwenswerk en begeleiding van predikanten.”

Dat de kerk kleiner wordt, raakt hem. “Maar er is ook vreugde. Kijk naar de PGZ in de Levant: een kerkzaal opbouwen, samen dienst vieren, alles weer opruimen zodat er school kan zijn. Zóveel vrijwilligers. Dat maakt me dankbaar.” De kerk verdwijnt volgens hem niet. “Zeker niet! Betrokkenheid is nu meer een vrije keuze - en die wordt gerespecteerd.”

Cultuur

In 55 jaar zag hij de kerk ook dichter naar cultuur bewegen. “In Den Bosch hadden we een expositieruimte. Kunstenaars lichtten hun werk toe in de dienst. Kunst helpt om verdriet te verwerken en hoop te vinden.” Muziek speelde daarin altijd een grote rol. “Wat er nu muzikaal gebeurt in onze kerk, vind ik echt inspirerend.”

Wat altijd moet blijven, is voor Van Tilburg helder: “Samen werken aan een rechtvaardige samenleving, in de richting van het Koninkrijk van God. De kerstpakkettenactie van de IDPZ, onderwijs aan vluchtelingen - dát is kerk zijn. Alleen op zondag vertellen hoe fijn je het met elkaar hebt, dat kan niet de bedoeling zijn.”