Oorlogssporen in Zeewolde (deel 5): Piloot verrichtte heldendaad en betaalde hoogste prijs
· leestijd 2 minuten 80 jaar vrijheidZEEWOLDE – De Tweede Wereldoorlog liet in heel Nederland zijn sporen na. En hoewel Zeewolde destijds nog niet bestond, vonden er in de omgeving wel degelijk oorlogsactiviteiten plaats. Sommige daarvan laten tot op de dag van vandaag letterlijk sporen achter in de bodem van het huidige Zeewolde. In een reeks artikelen neemt publicist Cees Steijger de lezer mee langs de oorlogsgeschiedenis rond Zeewolde.
“We’ll bail out!”, schreeuwde luitenant Ralph Holcombe via de intercom naar zijn bemanning in de Boeing B-17 Crazy Horse. De machine was zwaargehavend geraakt na een bombardement op het vliegveld Diepholz tussen Osnabrück en Bremen. Het was maandag 21 februari 1944, de tweede dag van het grote geallieerde “Big Week” luchtoffensief tegen de Duitse vliegtuigindustrie en de Luftwaffe.
Twee motoren waren uitgevallen en de zware bommenwerper verloor snel hoogte. Holcombe had de Nederlandse grens bereikt, maar in de precaire situatie kwamen en zijn navigator luitenant Charles Haupt tot de conclusie dat ze te snel daalden om überhaupt de Noordzeekust te kunnen bereiken, laat staan Engeland waar hun thuisbasis was. Ze vlogen op dat moment op een hoogte van zo’n 10.000 voet in de buurt van Lochem en hadden dus nog ongeveer tien minuten over. “We springen eruit!” en gelijktijdig drukte Holcombe op de knop van de alarmbel.
Springen
Het was bijna drie uur ‘s middags. Holcombe worstelde al meer dan een uur met het toestel, dat schokte en schudde en snelheid verloor. Voor vliegen op twee motoren bestonden geen echte procedures, zeker niet met twee propellers die niet in vaanstand stonden en voor veel luchtweerstand zorgden. Holcombe moest de B-17 zo rustig mogelijk zien te krijgen zodat de twaalf bemanningsleden veilig konden springen. Hijzelf bleef volgens voorschrift het toestel besturen, totdat hij de automatische piloot activeerde toen alle bemanningsleden het vliegtuig hadden verlaten. Het vliegtuig vloog nu vanzelf en kon hijzelf springen. Zijn bemanningsleden waren allemaal gesprongen in een gebied tussen Vierhouten en Ermelo. Nu hij Crazy Horse wilde verlaten moet hij zich een paar kilometer ten oosten van Horst hebben bevonden. Op ongeveer 300 meter hoogte sprong hij, maar het liep niet goed af.
Ooggetuigen zagen de B-17 laag over boerderij Klein Spiek aan de Buitenbrinkweg in Horst vliegen en anderhalve kilometer uit de Veluwse kust op de Spiekerzandbank te pletter slaan. Ralph Holcombe moet tussen het sanatorium Sonnevanck en Telgt zijn gesprongen en door de wind richting IJsselmeer zijn afgedreven. Hij moet ten zuidwesten van het huidige Strand Horst in het water terecht zijn gekomen. Het water ter plaatse was niet eens zo diep. Aan de kust slechts kniediep. Verderop werd het wat dieper; op het ondiepe deel de zandbank (het huidige RCN) stond 1,20 water maar er omheen was het dieper. Het water was wel erg koud. Vijf graden. Dat hou je je niet lang vol. Zelfs niet met een May West reddingsvest om; plotselinge onderdompeling in koud water kan leiden tot een zogenaamde cold shock.
Lichaam gevonden
Op vrijdagochtend 28 april 1944, acht weken later, voer de 42-jarige visser Tijmen de Graaf uit Spakenburg met zijn botter BU18 het IJsselmeer op. Omstreeks 10.00 uur voer hij op zo’n 7 á 8 kilometer uit de kust van Nijkerk toen hij een lichaam in het water ontwaarde. Hij moet de boeienlijn hebben gevolgd, die het voor scheepvaart verboden schootsgebied van de schietstelling Horst markeerde. Hij bevond zich ongeveer op de plek waar nu de Gooiseweg is ter hoogte van de rotondeaansluiting Nijkerkerweg. Hij zeilde naar het lichaam toe en bevestigde het met een touw onder de achterstuit aan het achterschip.
In het mortuarium werden bij de overledene een kammetje, een potlood, een noodrantsoen, een half pakje sigaretten, een notitieboekje en een horloge gevonden. In het borstzakje van de overall troffen ze twee identificatieplaatjes aan met de gegevens:
R.W. HOLCOMBE, 0-677742 T42-43 O.P.
Opoffering
Ralph Holcombe had zichzelf opgeofferd om zijn bemanning tijdig uit de Crazy Horse te laten springen en betaalde daarvoor de hoogste prijs. Aanvankelijk werd hij begraven op de Algemene Begraafplaats Rusthof in Leusden. Zijn rustplaats werd Sectie AAA, Rij 18, grafnummer 266, tegenwoordig Sectie H, rij 6, grafnummer 4.
