Anneke van Dongen blaast oude boeken nieuw leven in: ‘Elk boek heeft een eigen verhaal’

Wat doe jij het liefst in je vrije tijd? In de zomerserie ‘Hobby’s in the spotlight’ vertellen Zeewoldenaren over hun hobby, hun enthousiasme en de voldoening die ze eruit halen.

ZEEWOLDE - Boekbinden is een eeuwenoud ambacht dat vandaag de dag nog maar door weinig mensen wordt beoefend. Toch verdient deze bijzondere hobby volgens Anneke van Dongen alle aandacht. Met veel geduld, precisie en liefde voor het vak restaureert zij oude boeken en maakt zij nieuwe, handgebonden exemplaren. Een door haar ontworpen boek is momenteel zelfs te bewonderen in Kasteel Loevestein.

(door Hanneke Adam)

Hoewel Anneke afkomstig is uit een familie waarin het grafische vak een belangrijke rol speelde, was het niet vanzelfsprekend dat zij die richting op zou gaan. Toch bleek haar creatieve aanleg uiteindelijk de doorslag te geven en heeft zij het boekbinden opgepakt.
Om het vak goed te leren volgde zij een tweejarige opleiding boekbinden in Hilversum. Daar leerde zij stap voor stap alle technieken die nodig zijn om boeken weer in hun oorspronkelijke staat terug te brengen.

"Mensen denken vaak dat je alleen een bladzijde hoeft vast te lijmen, maar er komt zoveel meer bij kijken," legt ze uit. "Je leert naaien, binden, lijmen, persen en afwerken. Vooral het restaureren van boeken met een ronde rug is een ingewikkelde techniek waar ontzettend veel tijd in gaat zitten."
En tijd is precies wat een boekrestauratie vraagt. Soms moet een beschadigde pagina vrijwel onzichtbaar worden hersteld.
"Als een hoekje ontbreekt of een bladzijde is gescheurd, maak je een passend stukje papier, snijd je het op maat, schuur je het, kleur je het bij en werk je het zo af dat je bijna niet meer ziet dat het ooit beschadigd was. Dat vraagt veel geduld, maar juist dat vind ik prachtig om te doen."

Veel van de boeken die Anneke onder handen krijgt, hebben een bijzondere emotionele waarde. Vaak zijn het familieboeken, oude Bijbels of boeken die al generaties lang meegaan. Dat brengt verantwoordelijkheid met zich mee.
Boekbinden beperkt zich overigens niet alleen tot oude boeken. Anneke maakt ook unieke fotoboeken voor bijzondere gelegenheden, zoals bruiloften, jubilea en familiefeesten.
"Een handgemaakt boek is zoveel persoonlijker dan een standaard fotoboek. Je maakt echt iets dat generaties lang bewaard kan blijven", vertelt Anneke.

Thuis heeft Anneke inmiddels een complete werkplek ingericht. Daarbij hoort ook een grote boekbinderspers.
"Zo’n pers neemt behoorlijk wat ruimte in beslag," lacht ze. "Gelukkig staat mijn hele gezin achter mijn hobby. Dat is heel fijn, want zonder hun steun was dit een stuk lastiger geweest."

Voor de juiste materialen gaat Anneke niet over één nacht ijs. Ze bezoekt jaarlijks de handboekbindbeurs in Deventer, haalt speciale papiersoorten in Zeeland en bestelt leer in Engeland. Bij restaureren probeer je altijd zo dicht mogelijk bij het oorspronkelijke boek te blijven. De materialen en afwerking moeten passen bij de tijd waarin het boek is gemaakt.

De komende tijd wil Anneke haar passie graag met een groter publiek delen. Op markten en braderieën laat zij bezoekers zien hoe een boek stap voor stap wordt opgebouwd en gerestaureerd.
Met haar enthousiasme en vakmanschap bewijst Anneke van Dongen dat boekbinden allesbehalve een vergeten ambacht is. Integendeel: het is een kunstvorm die herinneringen bewaart, cultureel erfgoed in stand houdt en nog altijd mensen weet te inspireren. Een hobby die zonder twijfel een plek in de spotlights verdient.