Opvoeden met een ferme tik
· leestijd 1 minuut Bij de lesOp de eerste school waar ik werkte gaf in het lokaal tegenover mij een wiskundedocent les. Een zestigplusser. Als een leerling iets deed wat volgens hem straf verdiende, dan haalde hij die leerling naar voren en moest de handen open, plat op tafel leggen. Hij gaf daar een tik op. Een harde. Met een liniaal. En dat deed pijn.
Hij pochte over zijn orde tegen mij, beginnend docent. En ik, naïef als ik was, ging de discussie aan met hem. Over motivatie, band met je leerlingen, angstcultuur en voorbeeldfunctie.
Hij lachte me vierkant uit. En ouders? Die vonden ’t wel prima “want dan moesten ze maar beter opletten”. Leerlingen haatten hem.
De lokalen waren op die school klein en warm. Ik had de deur nogal eens open staan. Soms stond hij met zijn armen over elkaar tegen de deurpost mijn lessen te bekijken. Ik had ook orde. Er werden grappen gemaakt, leerlingen hielpen elkaar en ze letten op. Hij heeft mij, broekie van 23, nooit één compliment gemaakt. Stiekem hoopte ik dat hij onder de indruk zou zijn van mijn strafloze lesgeven. Maar dát zou hij nooit over zijn lippen krijgen.
Laatst sprak ik een hondentrainster. Haar hond lag lekker onder de tafel te slapen. “Je kunt een hond maar op één manier iets leren, namelijk door te straffen en te belonen. Africhten heet dat”, vertelt ze me. Zo’n dier heeft een instinct.
Mensen hebben geen instinct, die hebben inzicht.
Stel je voor dat zusje van vier, het broertje van drie een klap geeft. Vervolgens geef ik zusje straf. Wat leert ze dan? Dat ze dus haar broertje niet moet slaan, anders krijgt ze straf.
Maar als ik een keer niet thuis ben, uit zicht, dan is de externe rem weg. En geeft ze haar broertje zo weer die klap.
Dus moet de interne rem aangesproken worden. Het geweten. Snappen waarom iets niet mag. Leren te verplaatsen in de ander.
Kinderen die veel straf krijgen denken “als niemand het ziet, kan ik mijn gang gaan”.
In 2007 is de beruchte pedagogische tik bij wet verboden. En terecht. Want zodra ik mijn kind een tik geef, dan geeft hij zijn zusje ook een tik. Want kinderen doen volwassenen na.
Opvoeden doen we in het onderwijs ook. Maar niet zoals mijn toenmalige collega.
Leven is leren. En leren is falen. En dan weer opnieuw beginnen. Zonder geweld.
