80 jaar vrijheid (deel 16): “Ik zag de bommen door de vliegtuigluiken recht naar beneden vallen”

Dit jaar is het 80 jaar geleden dat Nederland bevrijd werd. Dorpsgenoten halen herinneringen op. Deel 16: Theo van Lint (1929).

(door Mannes Schoppink)

Theo van Lint werd geboren op 9 augustus 1929 in Amsterdam-Noord. Hij was het oudste kind van Theodorus Joannes van Lint (1899-1991) en Antonia Maria Smits (1904-1981). Bij aanvang van de oorlog in 1940 telde het gezin drie kinderen, hetgeen er uiteindelijk acht werden.

Theo ging begin jaren ’40 nog naar de lagere school. Zoveel jaar later komen er allemaal herinneringen boven bij hem. “Voortdurend vlogen er vliegtuigen over”, vertelt hij. “Dat was heel eng. Als de sirenes afgingen, moesten we maken dat we de lokalen uitkwamen om zo snel mogelijk de kelder van de school in te duiken.”

Dat het luchtalarm om de haverklap kon afgaan, had alles te maken met de in Amsterdam-Noord gevestigde Fokkerfabrieken. De Duitsers hadden deze in beslag genomen, waardoor ze een doelwit werden van geallieerde beschietingen. Het ergst waren de bombardementen van 17 juli 1943. Ze mislukten grotendeels, maar er kwamen wel 150 burgers bij om het leven. Theo’s leeftijdsgenote Anne Frank, die enige kilometers verderop ondergedoken zat, schreef in haar beroemde dagboek twee dagen later dat ze er ‘rillingen’ van had.

25 juli, de zondag erop, was het opnieuw raak. Theo zag het gebeuren. “De vliegtuigen kwamen heel laag. Ik zag ze aankomen. Het schieten en knallen ging de hele tijd door. Op een gegeven moment zag ik de vliegtuigluiken opengaan. De bommen kwamen recht naar beneden! We moesten onmiddellijk dekking zoeken, maar zijn er toch goed van afgekomen. De fabriek aan de Papaverweg werd nu wel zwaar beschadigd. Gelukkig waren er maar vier doden.”

Lange rijen

Toen het steeds duidelijker werd dat het in Amsterdam-Noord niet veilig meer was, verhuisde de familie Van Lint naar elders in de stad. Theo associeert die tijd vooral met schaarste. “Voor alle winkels zag je rijen mensen. Ik stond regelmatig bij de Hema in de rij, soms al om zes uur ’s ochtends. Dan hadden ze bijvoorbeeld bekendgemaakt dat er sokken waren. Als het heel lang duurde, loste m’n broer of m’n moeder me af. Je had er natuurlijk ook distributiebonnen voor nodig, maar dat was niet altijd een garantie dat je iets kreeg. Was je bij de bakker aan de beurt en bleek het brood uitverkocht. Dan had je niks aan je bonnen.”

Als oudste in het gezin had Theo bijzondere verantwoordelijkheden. “Mijn vader was wat ziekelijk en kon veel dingen niet doen”, kijkt de thans bijna 96-jarige zoon terug. “Ik kon hem natuurlijk niet vervangen, maar ik moest al heel jong dingen doen die ik anders waarschijnlijk nooit gedaan zou hebben.” Zo moest Theo in z’n eentje ‘de boer op’ om eten te halen. “Ik fietste naar Purmerend, Ilpendam en De Beemster en later naar Loenen en Brummen. Het waren vaak barre tochten. Ik ging ’s morgens om vijf uur al op pad, direct nadat de spertijd was afgelopen.”

Er werd hierbij heel wat van Theo’s doorzettingsvermogen gevraagd. “Het ging ook door weer en wind. Waar ik opzat, kon je nauwelijks nog een fiets noemen. Er zaten banden om de wielen die helemaal geen banden meer waren. In plaats ervan zaten er lappen omheen. Ik heb weleens in de sneeuw aan de kant van de weg zitten huilen, na wéér een lekke band. Maar ik moest door. We moesten overleven, dat hield me op de been.”

Opgepakt

Moeder Van Lint had weleens bonnen over, die Theo dan bij mensen in de Jodenbuurt kwam brengen. “Ik ben er twee keer geweest, de derde keer was het huis leeg. Er was een vrachtauto voor komen rijden… Ik heb heel wat Joden opgepakt zien worden en tientallen razzia’s meegemaakt. Ik heb het allemaal niet gehoord, maar met eigen ogen gezien.”