Bij de les | Pauze-knop op vooruitgang

Wekelijkse column over het reilen en zeilen op een middelbare school en over de belevenissen in een gezin met pubers en het leven in Zeewolde.

Pauze-knop op vooruitgang

Afgelopen week zat ik bij een cursus over AI. Ik dacht dat ik redelijk bij was, maar na vijf minuten voelde ik me ouderwets.
De workshopleider liet zien hoe je een hoofdstuk uit het geschiedenisboek kon inscannen en hup: er verscheen een samenvatting. Of AI maakte een podcast van twintig minuten waarin de stof helder werd uitgelegd, compleet met gezellige vertelstem. Of een kort filmpje met animatiefiguren dat het hele hoofdstuk behandelde, inclusief grapje aan het eind; beter dan ik het ooit zou kunnen maken.
We konden een woordweb laten genereren, flashcards, toets vragen voor docent én leerling. Ik keek ernaar zoals mijn leerlingen naar een onverwacht tussenuur kijken: met open mond en een stille halleluja.

En dat was nog maar het begin. Hij liet ook zien hoe makkelijk je bonnetjes kunt namaken, verzekeringen kunt oplichten met bewerkte foto’s, en hoe Google inmiddels een soort sprookjesbos is waar echt en nep vrolijk samen ronddwalen. Deepfake-concerten, digitale influencers die niet bestaan, AI die je stem gebruikt om je moeder te bellen - het kon allemaal. “Bizar hè?”, zei hij enthousiast. Ik knikte, maar ergens voelde ik een lichte kortsluiting.

Thuis kwam dat gevoel pas echt. Moet het altijd sneller, groter, slimmer? Ik ben eigenlijk best tevreden met hoe het nu gaat. Moeten onze auto’s per se zelf rijden? Moet de kattenbak zichzelf al schoonmaken? Moet een robot een dementerende dame gezelschap houden? Moet mijn koelkast me influencen over yoghurtbranding en pushberichten sturen als ik te weinig vezels eet? Moet mijn thermostaat me coachen in mindful temperatuurschommelingen? En moet mijn stofzuiger me complimenteren met mijn looproute door de woonkamer?

Tijdens de workshop liet hij een filmpje zien van een jongen die met zijn overleden oma sprak via een soort holografische smartphone. Ze vroeg hoe zijn schooldag was, hij antwoordde, zij lachte, hij deelde zijn hart. Maar zij bestond niet. Hij sprak met een algoritme dat haar stem, mimiek en grapjes had opgepoetst. Afscheid nemen werd optioneel. Rouw werd een soort doe-het-zelf-project zonder einddatum.

“Jij bent zeker bang voor alles wat nieuw is”, zei een collega. Maar dat is het niet. Het gaat over tevredenheid. Over niet altijd hoeven rennen. Over de vraag of vooruitgang ons werkelijk vooruithelpt, of alleen maar… verder.

Misschien komt het hierop neer: ik hoef niet bij alles steeds slimmer of sneller of handiger. Gewoon leven lukt best zonder update.